سودابه

سودابه (سوداوه) شخصیتی در حماسهٔ شاهنامه است. او دختر شاه هاماوران بود.

سودابه
اطلاعات کلی
نامسودابه
منصبشاهدخت
نژادتازیان
آئیندیویسنا
ملیتتوران
سایر اطلاعات
شناخته شدهنامادری سیاوش و سبب فرار او
شناخته شدهمقتول توسط رستم
خانواده
نام پدرشاه هاماوران
همسرکیکاووس
فرزندانفریبرز[1]
فرزند ناتنیسیاوش

کیکاووس پس از جنگ مازندران و بسط مرزهای کشور خویش این بار متوجه تسخیر کشور هاماوران شد و پس از پیروزی بر شاه هاماوران، از دختر او سودابه خواستگاری کرد:

ازان پس به کاووس گوینده گفتکه او دختری دارد اندر نهفت
که از سرو بالاش زیباترستز مشک سیه بر سرش افسرست[2]

سودابه در شاهنامه

گذر سیاوش از آتش

شاه هاماوران از شکستی که از دولت نه چندان قدرتمند متحمل می‌شود به ناچار به این وصلت رضایت می‌دهد، اما او نقشه‌ای داشت تا کاووس را هلاک نموده بلکه به وضعیت سابق برگردد. پس از این ازدواج شبی به بهانه جشنی کیکاووس و ایرانیان را به کاخ خویش دعوت می‌کند و در آنجا با نیرنگ کیکاووس و دیگر سپاهیان ایران را به بند کشیده اسیر خود می‌کند. این بار نیز برای بار دوّم خبر به رستم پهلوان رسیده با عجله به کمک کیکاووس می‌شتابد.

سودابه زنی زیبا، باخرد و مهربان توصیف شده که در تمام مدت اسارت کاووس به یاری او برخاسته علیه پدر موضع می‌گیرد. سودابه شهبانوی ایران و نامادری شاهزاده سیاوش است، او بیشتر به خاطر نقش منفی در دربار کاووس و تبعید سیاوش مشهور است. وقتی سیاوش پس از سپری کردن دوران کودکی و نوجوانی در زابل نزد پدر باز می‌گردد،[3] سودابه شیفتهٔ او می‌شود و او را به حرم به بهانه ملاقات با نزدیکان دعوت کرده تا نیاتش را که همان ابراز عشق بود به او بفهماند.

سیاوش نیز از قصد او و دامی که پهن کرده بود آگاه شد و مقاومت کرده از خیانت به پدرش احتراز می‌کند. سودابه بالاجبار می‌خواست با سیاوش هم‌آغوش شود اما در این کش و قوس جز تکه پیراهنی از سیاوش چیزی در دستش نماند. سودابه از ترس برملا شدن موضوع و رسوایی، با مکر زنانه کیکاووس را علیه سیاوش تحریک می‌کند و به او القاء می‌کند که سیاوش قصد تجاوز به او را داشت.

سیاوش چو از پیش پرده برفتفرود آمد از تخت سودابه تفت
بیامد خرامان و بردش نمازبه بر در گرفتش زمانی دراز
همی چشم و رویش ببوسید دیرنیامد ز دیدار آن شاه سیر
سیاوش بدانست کان مهر چیستچنان دوستی نه از راه ایزدیست[4]

چون سودابه متوجه موقعیت سیاوش گشته و قدرت را از کفش رفته می‌دید دوقلوهای یک زن زائو را کشته و خودش را مادر کودکان مرده جا می‌زند و مرگ آنان را به سبب تجاوز سیاوش وانمود می‌کند و دوباره کاوس یه سیاوش بدگمان می شود.

عبور از آتش

کیکاووس نیز برای یافتن گنهکار به هر دو دستور داد تا از میان آتش بگذرند. سیاووش ناگزیر شد برای اثبات بیگناهی خود و به جای قسم یاد کردن از میان شعله‌های آتش بگذرد که بدون هیچ آسیبی از میان شعله‌های مهیب آتش گذشت. اما سودابه به آتش نزدیک نشد. آنگاه سیاوش پیش پدر رفت وساطت نمود که سودابه را ببخشد و پدر نیز قبول کرد. گذر سیاوش از آتش نوعی آزمون الهی بوده که «ور» [5]نامیده می شده که به دو نوع ور گرم و ور سرد تقسیم می شده و عبور از آنش ور گرم بوده است.

سیاوش نیز برای دور ماندن از پایتخت در جنگ با افراسیاب شرکت کرده و طی اختلافی که با کیکاووس پیدا میکند به توران پناهنده شده و پس از رویدادهایی به فرمان افراسیاب به قتل می‌رسد. انتشار خبر کشته شدن سیاوش رستم را سوگوار و خشمگین کرده به پایتخت آمد و پس از نکوهش بسیار کیکاووس، سودابه را از شبستان بیرون کشیده با خنجر به دو نیم می‌کند.
تهمتن برفت از بر تخت اویسوی خان سودابه بنهاد روی
ز پرده به گیسوش بیرون کشیدز تخت بزرگیش در خون کشید
به خنجر بدو نیم کردش به راهنجنبید بر جای کاووس شاه[6]

پانویس

  1. احتمالاً
  2. شاهنامه. جلد دوّم. کیکاووس، ص ۹۱
  3. کسی که توسط رستم و دور از موطن رشد یافته بود
  4. شاهنامه. جلد سوّم. سیاوش، ص ۱۲۱
  5. https://jfava.ut.ac.ir/article_22316_d91b7e0976cee953383b9e485aefc9a0.pdf
  6. شاهنامه. جلد سوّم. سیاوش، ص ۱۵۵

منابع

  • حسین، الهی قمشه‌ای (۱۳۸۶). شاهنامه فردوسی. ترجمهٔ ناهید فرشادمهر. تهران: نشر محمد. شابک ۹۶۴-۵۵۶۶-۳۵-۵.
  • دهقانی، بابک. دندان لق (بررسی جنبه‌های نمایشی سوگ سیاوش در شاهنامه فردوسی)، نشر رسول، ۱۳۹۲، شابک ۶-۷۹-۵۶۱۰-۶۰۰-۹۷۸
  • http://en.wikipedia.org/wiki/Sudabeh
  • «Shahrzad News: عشق اهریمنی سودابه». Shahrzad News. ۲۷ شهریور ١٣٨٨. دریافت‌شده در 2014-12-07. تاریخ وارد شده در |سال=، عدم تطابق|سال= / |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  • http://opac.nlai.ir/opac-prod/search/briefListSearch.do?command=FULL_VIEW&id=2780801&pageStatus=0&sortKeyValue1=sortkey_title&sortKeyValue2=sortkey_author
  • https://www.gisoom.com/book/1886932/کتاب-دندان-لق/

پیوند به بیرون

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.