مثله کردن

مُثله کردن به معنی بریدن گوش یا بینی محکوم برای عبرت گرفتن دیگران است.[1] امروزه این واژه به معنای بریدن اعضاء بدن یک فرد به صورتی که تکه‌تکه شود نیز به کار می‌رود.[2]

نقاشی شهادت ایپولیت اثر دیرک بوتس مردی را به تصویر می‌کشد که به واسطه کشیده‌شدن اندام‌ها در آستانهٔ قطع عضو قرار دارد.

ابعاد مختلف

تغییر شکل در بدن
هنر بر بدن
افزودن به بافت
تغییر بافت
برداشتن بافت

در گذشته این عمل بیشتر در مورد کسانی به کار می‌رفت که مورد غضب فرد قدرتمند حاکم یا توده کثیری از مردم قرار گرفته بودند، مثل کاری که با دامی‌ین به جرم سوء قصد به جان شاه کردند.[3] البته در زمان حاضر نیز هنوز توسط برخی از دولت‌ها یا آشکارا یا مخفیانه این عمل به علل مختلف صورت می‌گیرد.

نظیر چنین عملی در زمان معاصر توسط گروه‌ها و سازمان‌هایی که مبارزات قهرآمیز را ضد نظام یا دولت خاصی سامان‌دهی می‌کنند به چشم می‌خورد. در اکثر مواقع آن‌ها با تنی چند از افراد مخالف خود این عمل را انجام می‌دهند تا اعتراض خود را به گوش دیگران برسانند و با اینکه از خود چهره‌ای خشن و سازش ناپذیر بسازند.

از بعد فردی، مثله کردن جنبه لذت‌جویانه دارد (به سادیسم نگاه کنید). این عمل اصولاً از حس تهاجم و میل به کشتار و ویرانی حاصل می‌شود، و ریشه در خشم شدید دارد.

مثله کردن در ایران

مثله کردن هر از چندگاهی و معمولاً در ایران به چشم میخورد. به‌طور مثال میتوان به کشتار بعضی از سران جبهه ملی ایران در جریان قتل‌های زنجیره‌ای ایران اشاره کرد. در بین مشهورترین آن‌ها می‌توان داریوش فروهر و همسرش پروانه اسکندری و به‌طوری شخصی حتی معصومه مصدق نوه محمد مصدق رهبر ملی شدن صنعت نفت ایران و زهرا کاظمی خبرنگار ایرانی-کانادایی را دید. در کنار آن، شاپور بختیار، محمود سخایی، فریدون فرخزاد و بسیاری دیگر به چشم می خورد.[4][5]

ایرانیان مشهوری که مثله‌شده‌اند

اجساد سلاخی‌شده احمد کسروی و منشی‌اش حدادپور که در ۲۰ اسفند ۱۳۲۴ خورشیدی، بوسیله گروه فدائیان اسلام در داخل کاخ دادگستری تهران به قتل رسیدند.

قوانین و ادیان

ادیان مختلف در این باره نظرات مختلفی دارند. در دین اسلام مثله کردن حتی در مورد حیوانات هم شدیداً منع شده‌است.[8][9] هم‌چنین از دید قوانین ایران که بر مبنای قوانین اسلام است، مثله کردن جسد یک انسان جرم است و دیه دارد.[10] در اعلامیه اسلامی حقوق بشر نیز مثله کردن مقتولین ممنوع دانسته شده‌است.[11]

در ماه ژوئن ۲۰۰۷ نیز رئیس‌جمهور سابق لیبریا نیز به خاطر اتهاماتی از جمله مثله کردن در طول جنگ‌های داخلی این کشور، در دادگاه لاهه محاکمه می‌شود.[12]

مثله کردن در ادبیات

در ادبیات فارسی مثله کردن از دیرباز مطرح می‌شده‌است. در کتاب تاریخ بیهقی این کلمه در چند جا به کار رفته‌است: ... که عادت ایشان است از مثله کردن و کشتن و سوختن...[13]

در ادبیات معاصر نیز می‌توان به داستان بوف کور اثر صادق هدایت اشاره نمود که در آن راوی جسد زن مورد علاقه خود را مثله کرده و در یک چمدان جای می‌دهد. در عین حال حس علاقه به مثله نمودن در جای جای این داستان به چشم می‌خورد: مرد قصابی که با عشق لذت به لاشه گوسفندان دست می‌کشد و آن‌ها را می‌سنجد و سپس آن‌ها را تکه‌تکه می‌کند، حس تهاجمی گاه‌وبیگاه قهرمان داستان برای مثله کردن همسر خود، و غیره.[14]

جستارهای وابسته

منابع کلمات

  1. فرهنگ معین. جلد سوم. مدخل «مثله»
  2. دهخدا، علی‌اکبر. لغت‌نامه دهخدا. مدخل «مثله کردن».
  3. فوکو، میشل (۱۳۸۲مراقبت و تنبیه: تولد زندان، ترجمهٔ سرخوش، نیکو؛ جهاندیده، افشین، نشر نی
  4. گزارش قتل فروهرها، به روایت پرستو فروهر، بی‌بی‌سی فارسی
  5. خانه فروهرها پانزده سال بعد از کشته شدن داریوش و پروانه فروهر، بی‌بی‌سی فارسی
  6. یادی از فریدون فرخزاد در بیستمین سال ترور این شومن ایرانی، بی‌بی‌سی فارسی
  7. در دادگاه متهمان قتل شاپور بختیار، نوشته پری سکندری» ISBN 2-912490-65-0
  8. «حدیث پیامبر اسلام در مورد مثله کردن حیوانات». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ سپتامبر ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۵ ژوئن ۲۰۰۷.
  9. «حدیث پیامبر اسلام در مورد مثله کردن حیوانات». دریافت‌شده در ۵ ژوئن ۲۰۰۷.
  10. «یک جرم شناس: انتقام و نفرت انگیزه مثله کردن مقتول است». روزنامه شرق. دریافت‌شده در ۵ ژوئن ۲۰۰۷.
  11. «اعلامیه اسلامی حقوق بشر». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ سپتامبر ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۵ ژوئن ۲۰۰۷.
  12. «رئیس جمهور سابق لیبریا امروز در لاهه محاکمه می‌شود». ایسنا. ۴ ژوئن ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۵ ژوئن ۲۰۰۷.
  13. تاریخ بیهقی چاپ ادیب ص ۱۸۷ - به نقل از فرهنگ لغات دهخدا
  14. هدایت، صادق، بوف کور، انتشارات امیرکبیر

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ مثله کردن موجود است.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.